Boşanma, Türk Medeni Kanununun 161 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Boşanma nedenleri; (I) zina, (II) hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, (III) suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, (IV) terk, (V) akıl hastalığı ve (VI) evlilik birliğinin sarsılması olmak üzere altı maddede düzenlenmiştir. Bunlardan ilk beşi boşanmanın özel sebepleridir. Evlilik birliğinin sarsılması ise 166. maddede düzenlenmekte olup; boşanmanın genel sebebidir. Bu maddeye göre boşanmada, boşanmaya neden olan belirli bir olay mevcut değildir. Bunun yerine; evlilik birliğinin devam etmesine engel olan birden fazla olay veya durum söz konusudur. Bu olaylar ve durumlar, evlilik birliğini temelinden sarsmalı; eşlerin evliliği devam ettirmesini imkânsız hale getirmelidir.
Anlaşmalı boşanma, 166. maddenin 3. fıkrasında düzenlenmiştir. Buna göre “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.”
Maddede belirtilen bütün şartların gerçekleşmesi halinde boşanma kararı verilir. Evlenme tarihi üzerinden bir yıl geçtikten sonra tarafların boşanma konusunda anlaşmaya varması durumunda, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve artık devam edemeyeceği varsayılır. Bu nedenle davacının, bu hususları ispat etmesine gerek yoktur. Maddede yer alan şartların yerine getirilmiş olması yeterlidir. Tarafların anlaşmış olması, boşanma kararının temelini oluşturur. Burada hâkimin takdir hakkı yoktur. Maddede yer alan şartlar yerine getirilmişse; hâkimin boşanma kararı vermesi gerekir. Bu itibarla boşanma hususunda anlaşma, mutlak bir boşanma sebebidir.
Anlaşmalı boşanmaya hükmolunabilmesi için şu şartların yerine getirilmesi gerekir:
-
Evlilik birliği en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
-
Eşler mahkemeye beraber başvurmalı ya da bir eş, diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
-
Hâkim, tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmelidir.
-
Tarafların yapmış oldukları anlaşma (anlaşmalı boşanma protokolü) hâkim tarafından uygun bulunmalıdır.
TMK’nın 166. maddesinin 3. fıkrasında yer aldığı üzere anlaşmalı olarak boşanmak isteyen taraflar, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususlarında anlaşmalıdır. Anlaşmanın yazılı olması, sözlü olarak yapılmışsa yazıya geçirilmesi gerekir. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatleri doğrultusunda anlaşmada değişiklik yapabilir. Taraflar, değişiklikleri kabul ederse; anlaşma bu yeni haliyle geçerli olur ve boşanmaya hükmolunur.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü
Anlaşmalı boşanma protokolünde; tarafların isimleri, T.C. kimlik numaraları, adresleri, tarafların hür iradeleri ile anlaştığı hususu, müşterek konutun, ev eşyaları ile sahip olunan malların durumu, nafaka miktarı, maddi ve manevi tazminat talepleri, mal rejimi tasfiyesi, ziynet alacağı, müşterek çocuğun velayeti ve ebeveynle ilişkisi, iştirak nafakası, mahkeme masrafları ve vekâlet ücretine ilişkin hükümler yer almalı ve protokol her iki eş tarafından imzalanmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği
ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ
TARAFLAR:
1. Davacı: Adı- SOYADI, TC: XXXXXXXXXXX
2. Davalı: Adı- SOYADI, TC: YYYYYYYYYYY
Yukarıda isimleri yazılı bulunan taraflar hiçbir baskı altında kalmadan, kendi hür iradeleri ile boşanmaya karar vererek, boşanmanın mali ve hukuki sonuçları ile mal rejimini düzenleyen işbu protokolü imzalayarak, aralarında mevcut bulunan evliliklerini anlaşmalı olarak sona erdirme konusunda uzlaşmışlardır.
PROTOKOL MADDELERİ:
1. Yukarıda kimlik bilgileri yazılı olan taraflar TMK’nın 166/3. maddesi uyarınca kendi özgür, hür iradeleri ile boşanma isteğinde bulunmakta olup, taraflar aşağıdaki şartlarla anlaşmalı olarak evliliklerini sona erdirme konusunda uzlaşmışlardır.
2. Halen ( ) adresinde kain bulunan ve boşanmadan önce son olarak birlikte oturulan konutta, eşlerden ( ) ikamet etmeye devam edecektir.
3. Eşlerden ( ), eşlerin son olarak birlikte oturdukları evde bulunan; ( ) eşyaları ve kendisine ait özel kullanımına yarayan eşyaları alarak boşanma kararının verildiği tarihten itibaren en geç bir hafta içinde anılan konuttan ayrılacaktır.
4. Tarafların birbirinden ziynet eşyalarına dair herhangi bir talebi bulunmamakta olup, bu konuda birbirlerini ibra etmiş, talep ve dava haklarından vazgeçmişlerdir.
5. Tarafların birbirinden mal rejiminden kaynaklanan herhangi bir talebi bulunmamakta olup, bu konuda birbirlerini ibra etmiş, talep ve dava haklarından vazgeçmişlerdir.
6. Tarafların birbirinden maddi tazminat talebi bulunmamakta olup, bu konuda birbirlerini ibra etmiş, talep ve dava haklarından vazgeçmişlerdir.
7. Tarafların birbirinden manevi tazminat talebi bulunmamakta olup, bu konuda birbirlerini ibra etmiş, talep ve dava haklarından vazgeçmişlerdir.
8. Tarafların birbirlerinden tedbir ve yoksulluk nafakası talebi bulunmamakta olup, bu konuda birbirlerini ibra etmiş, talep ve dava haklarından vazgeçmişlerdir.
9. Tarafların müşterek çocuğu olan ( ) doğum tarihli ( )’nin velayeti ortak velayet olacaktır. Müşterek ( ) henüz ( ) yaşında olduğundan anne ve babanın yoğun ilgisine ve sevgisine muhtaç durumda olduğu gibi ayrıca müşterek çocuk anne ve babaya oldukça düşkün durumdadır. Bu nedenle çocuğun üstün yararı gereği anne ve baba arasında ortak velayet konusunda tam bir mutabakat bulunmaktadır. Müşterek çocuğun maddi ve manevi olarak gelişmesinde en iyi velayet şeklinin ortak velayet olduğunu her iki taraf da benimsemiş ve hür iradeleri ile karar vermişlerdir. Bu itibarla taraflar ortak velayet hususunda gönüllüdür ve bu hususta taraflar arasında çekişme bulunmamaktadır.
10. Tarafların müşterek çocuğu olan ( ), fiilen taraflardan ( ) yanında ikamet etmeye devam edecek olup, ( ) ile müşterek çocuk arasında her hafta Cuma günü saat 17.00 ile Pazar günü saat 18.00 arasında kişisel ilişki tesis edilecektir. Ayrıca her dini bayramın ikinci günü saat 10.00 ile üçüncü günü saat 18.00 arasında ( ) ile müşterek çocuk arasında kişisel ilişki tesis edilecektir. Tarafların uzlaşı halinde olması durumunda belirlenen gün ve saatler dışında da kişisel ilişki tesisi mümkündür. Bu konuda karşılıklı iyi niyet esas alınacaktır.
11. Eşlerden ( ) ile birlikte ikamet edecek olan müşterek çocuğun bakım, eğitim, sağlık vs. giderlerini karşılamak üzere ( ) tarafından dava tarihinden itibaren her ayın birinci günü akşamına kadar eşlerden ( )’a aylık ( ) TL (…TürkLirası) iştirak nafakası ödenecektir.
12. Tarafların birbirlerinden avukatlık ücreti ve yargılama gideri talebi bulunmamaktadır.
13. Taraflar bu protokolde yazılı olanlar dışında birbirinden herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacak, birbirlerine karşı dava açmayacak, şikâyette bulunmayacaklardır. Taraflar anılan haklardan feragat etmişlerdir.
14. Eşlerden ( ) boşanma kararının kesinleşmesinden sonra kendi ailesinin soyadını kullanacaktır.
İşbu boşanma protokolü, taraflarca açılacak boşanma davasında mahkemeye sunulmak üzere üç nüsha, on dört madde ve iki sayfa olarak ( ) tarihinde tarafların serbest iradeleriyle tanzim edilerek taraflarca birlikte imza altına alınmıştır.
TARAF TARAF
Adı SOYADI Adı SOYADI
İmza İmza
Anlaşmalı Boşanma Dava Dilekçesi
Anlaşmalı boşanma dava dilekçesinde; davanın açılacağı mahkeme, davacının ve davalının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, adresi, davanın konusu, açıklamalar, hukuki sebepler, deliller ile netice ve talep yer almalıdır. Açıklamalarda evlilik tarihi üzerinden bir yıl geçtiği, müşterek çocuk bulunup bulunmadığı, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı hususları ile tarafların üzerinde uzlaştığı protokol doğrultusunda boşanmaya hükmolunması talebi yer almalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Dava Dilekçesi Örneği
İSTANBUL NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE
DAVACI : Adı SOYADI (T.C.K.No: XXXXXXXXXXX)
Adres
DAVALI : Adı SOYADI (T.C.K.No: XXXXXXXXXXX)
Adres
KONUSU : TMK 166/3 gereği evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayalı olarak anlaşmalı boşanma dava dilekçemizin sunulması hakkındadır.
AÇIKLAMALAR :
1. Davacı ile davalı ( ) tarihinde evlenmişlerdir. Evlilikleri bir yılını doldurmuştur.
2. Davalı ile davacının bu evlilikten çocukları bulunmamaktadır.
3. Taraflar arasındaki şiddetli geçimsizlik, evlilik birliğinin devamını imkânsız hale getirmiştir. Bu nedenle taraflar anlaşarak boşanmaya karar vermişlerdir.
4. Taraflar arasında bu sebeple anlaşmalı boşanma protokolü imzalanmıştır (EK-1).
5. Ekte sunulan anlaşmalı boşanma protokolü doğrultusunda tarafların boşanmasına karar verilmesi için işbu davayı açma zorunluluğu hâsıl olmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER :TMK 166/3, HMK sair yasal mevzuat.
DELİLLER :Tarafların nüfus kayıt örnekleri, boşanma protokolü sair yasal deliller.
NETİCE VE TALEP : Açıklanan nedenlerle anlaşmalı boşanma protokolünde belirlenen koşullarla tarafların boşanmasına karar verilmesi için gereğini saygılarımızla arz ederiz. TARİH
Adı-Soyadı
Davacı
İmza
